Togano (栂尾 ) historyczne miejsce dzięki któremu powstały współczesne japońskie herbaty.
Listopadowe
odwiedziny ukraińskiego Mukaczewa – styczność z rosnącą tam
herbatą wprowadziły ciekawy nastrój oraz przemyślenia. Matcha , gyokuro , sencha – wszystkie te herbaty powstały w Uji – regionie na południowych przedmieściach Kioto.
Przejrzałem
fotografie z ostatniej wrześniowej wizyty ( 2021r. ) w Kioto aby popatrzeć
na krzewy herbaciane w
Togano (栂尾
)
z
„najstarszego ogrodu herbacianego „ w Japonii. Piszę to w
cudzysłowie bo takich najstarszych ogrodów herbaty jest kilka — także okolicach Kioto, choćby
Hiyoshichaen (日吉茶園
) przy stacji Sakamoto (坂本駅 ) w samym środku zurbanizowanego podnóża góry Hiei ( 比叡山) .
Hiyoshichaen (日吉茶園 )
Hiyoshichaen przedstawiany jest jako miejsce gdzie mistrz mnich Saicho posadził nasiona herbaty- a było to w okresie Heian (ok.806 roku ) czyli kilka stuleci wcześniej niż ten założony w Togano. Tak naprawdę to nie wiadomo czy są to krzewy herbaciane posiadające przodków sprzed 1200 lat (?) – za ich autentycznością mają przemawiać badania DNA – które w ponad 90% ukazują ich zbieżność genetyczną krzewami herbacianymi z gór Tiantai ( 天台) w chińskiej prowincji Zhejiang. ( z tej prowicji pochodzi -Longjing czy osiągalna w Polsce –„buddyjaska herbata Putuo Fo Cha oraz wiele innych sławnych dobrych herbat zielonych. ) Mistrz Siacho właśnie tam pobierał nauki w klasztorze w górach Tiantai
a powracając
do
ojczyzny założył zbudował świątynię klaszator na gorze Hiei który jest
od ponand 1200 lat jest główną siedzibą szkoły Tendai ( 天台宗
) . Niestety nie powstały tam znane istniejące do naszych czasów
herbaciane tradycje ani nie spisano dzieł literackich o herbacie.
 |
Togano (栂尾 ) – Kozanji ( 高山寺）
można dowiedzieć się przekazów z przed ok.800 lat temu (okres Kamakura)
Myoe (明恵上人
)
– opat świątyni Kozanji ( 高山寺） posadził nasiona herbaty które otrzymał
od mnicha Eisai. Takie krótkie przedstawienie tego faktu nie ukazuje
w jakich okolicznościach się to odbyło i dlaczego jest to
takie legendarne- barwne – tak że można by o tym nakręcić film przygodowy.
opisał właściwości lecznicze herbaty.
Chiny prowincja Zjejiang -Jingshan – to miejsce okresla sie jako centrum przekazu kuktury herbaty matcha do Japonii.
Obecnie Kozanji – popularna jest z posiadania skarbu narodowego –zwoju Chōjū-giga ( 鳥獣戯画)
Moye z
„małej górskiej świątyni”
był bardzo zainteresowany sprawami
herbaty ale jako zwykły o wiele niższy rangą
mnich nie
mógł prosić o audiencje u wielkiego sławnego autorytetu. Jednakże postanowił
udać do Kioto do budowanego przez Eisai zespołu świątynnego Kenninji
( 建仁寺) gdzie tam udało mu bezpośrednio zobaczyć
sławnego mistrza. „Myoe
w skromnej szacie ,w wiejskim słomkowym kapeluszu”- odważył się na
rozmowę , zapytał się (otoczonego świtą) wielkiego nauczyciela czy może mu odstąpić nasiona herbaty. Reakcja sławnego
Eisai była przyjazna- pozytywana finalnie podarował nasiona. Można powiedzieć że to spotkanie miało ogromny wpływ na dlaszy przebieg historii kultury herbaty w Japonii. W świątyni Kozanji przechowywany jest pojemnik w którym przekazano nasiona herbaty. Naczynie nazwano kakinohetachaire ( 柿蔕茶入 ) i traktowane jest jako skarb, dokumentujący spotkanie mnichów Eisai i Myoe. Powstanie hodowli
herbaty
wokół
świątyni
Kozanji w Togano przyczyniło się do nowego traktowania podziału jakości herbaty .
Togano 2021-09-03
Obecnie , w naszych czasach do Togano
dojeżdża autobus ( z głównej stacji kolejowej w Kioto – zabiera
ok 40min .) Odwiedzając świątyne Kosanji na jej obszarze znajdziemy zadbany ogród herbaciany. Historycy mówią iż obecny teren upraw nie jest autentycznym miejscem gdzie hodowano herbatę..Badacze, historycy są zdania iż pierwotne mnich Myoe posadził krzewy herbacianane okolicach brzegu pobliskiej rzeki o nazwie Kiyotaki. ( 清滝川 ). Inaczej niż wspominany Hiyoshichaen (日吉茶園 ) Togano jest odizolowane od miejskiego zgiełku krzew herbaty rośnie w gęsto zalesionym naturalnym środowisku.
jak wspaniale
roślina zaaklimatyzowała
się w harmonijnym górskim
otoczeniu .
Ogrod na terenie świątyni Kozanji jest ogrodzony ,ale kilka metrów po za ogrodzeniem rosną niepozorne zdziczałe krzewy Camelii sinensis ktore wtapiają się w runo leśne.To przypomina wegetację krzewu na Ukrainie w Mukaczewie (subiektywne odczucia )
Kozanji- obelisk pamiątkowy z napisem” najstarszy ogrod herbaty Japonii „
Przez pewien okres hodowla w Togano to była to jedyną elitarną uprawą z której produkowano najlepszą herbatę . Ogrome zaporzebowanie na herbatę przyczyniło się nowych miejsc produkcji. Stopniowo pojawiały się nowe ogrody herbaciane które traktowano jako drugiej kategorii. Coraz wiecej herbaty powstało na południe od Kioto wzdłuż brzegów rzeki Uji. W tamtych czasach herbata z Togano była uważana za jedyną autentyczną
po jap. honcha (本茶 ) a nową z Uji jako mniej wartowściową – hicha (非茶 ). Zabawy ,konkursy z odgadywaniem pochodzenia herbaty czy jest to honcha czy też hicha to niechlubna karta historii rozwoju kultury herbaty w Japonii. Takim spotkaniom towarzyszył hazard, zbytek i brak umiaru. Doszło do takiej eskalacji aż zabroniono hucznych herbacianych imprez.
Z zbiegiem czasu herbata z Togano zaczynała być mniej
ważna ( finalnie zaprzestano tam upraw i wytwarzania ) -status najlepszej prawdziwej herbaty otrzymała ta z Uji (宇治茶 ). Reputacja Uji jako najlepszego tradycyjnego centrum herbacianego trwa do naszych czasów. Przy okazji należy wspomnieć herbata w Uji pojawiała się także
dzięki działalności mnicha Myoe. Nie tylko opisują to przekazy. Odwiedzając świątynie Manpukuji ( bardzo” herbaciane miejsce „) odnajdziemy obelisk upamiętniający wydarzanie kiedy mnich nauczał jak sadzić herbate w Uji- a polegało
to na tym jadąc konno Myoe – zostawiał ślady -wgłębienia po końskich
kopytach – i tam właśnie miano sadzić krzewy ( nasiona) herbaty.
Uji – przy świątyni Manpukuji znajduje się pomnik ku czci Myoe
Jak
wiadomo region
Uji
jest historycznym centrum innowacyjnym dla współczesnych herbat
japońskich to
tu właśnie powstała zacieniana matcha ,gyokuro, w Uji -Tawara
farmer Nagatani Soen rozpropagował technikę produkcji dzięki
której powstaje sencha.
W świątyni Kozanji ( 高山寺) kupimy herbatę z Togano ( produkcja Uji)
wrzesień 2021 –Kozanji ( 高山寺)
Poznawanie herbaty jest bardzo ciekawe i rozbudowane – i jest jeszcze tyle do eksplorowania.